Podziel się  |

Była, ponieważ 4 kwietnia 2007 roku nowojorska giełda połączyła się z europejską Euronext, z siedzibami w Amsterdamie, Paryżu i Brukseli. Powstała w ten sposób gigantyczna instytucja finansowa, działająca po obu stronach Atlantyku. Na megagiełdzie notowanych jest ponad 8 tysięcy walorów, niemal 40% papierów notowanych na świecie. 

Akronim NYSE nie wyszedł jednak z użycia. Połączone giełdy działają pod nazwą NYSE Euronext. Kwaterą główną holdingu pozostał Nowy Jork. Od ponad dwustu lat, siedziba nowojorskiej giełdy leży na przybrzeżnej wyspie Manhattan, choć jej dokładny adres kilkakrotnie uległ zmianie. Słynne wejście główne z koryncką kolumnadą stoi przy Wall Street. Nazwa tej ulicy przyjęła się jako synonim dla rynku inwestycyjnego i środowiska wielkich inwestorów w Ameryce. 

Burzliwe początki

W 1790 roku amerykański rząd wyemitował obligacje warte 80 milionów ówczesnych dolarów w celu pokrycia długów powstałych po wojnie o niepodległość. Był to początek współczesnego rynku finansowego w tworzących się Stanach Zjednoczonych. Początkowo rządowymi papierami handlowano w różnych miejscach, nawet na ulicach Nowego Jorku i innych miast. Już w 1792 roku dwudziestu czterech brokerów, sygnatariuszy porozumienia zawartego pod platanem (Buttonwood Agreement), przeniosło handel do kawiarni Tontine Coffee House. 

W niedługim czasie kawiarnia Tontine stała się głównym centrum finansowym Ameryki Północnej. Handel był początkowo mało sformalizowany i bardzo burzliwy. Dla większej przejrzystości transakcji, w 1817 roku członkowie giełdy uchwalili dokument formalne „Rules and Constitution”, reguły i konstytuję. Powstał wtedy New York Stock & Exchange Board (NYS&EB), bezpośredni przodek NYSE.

Od spółek, akcjami których handlowano na nowojorskiej giełdzie nie wymagano wiele, przynajmniej według dzisiejszych standardów. Niemniej, nie wszystkie kompanie potrafiły spełnić nawet te niewielkie wymagania. Stąd już od dziewiętnastego wieku rozwinął się rynek równoległy, występujący pod nazwami New York Curb Agency albo, nieco później, New York Curb Market.

Słowo „curb” pierwotne oznaczało przyrząd używany w handlu końmi. Pierwszych maklerów nazywano curb brokers, nazwa ta miała podkreślać surowe warunki, w jakich startował amerykański rynek akcyjny. Dość powiedzieć, że na początku handel akcjami i obligacjami prowadzony był bez notowań. 

W tych pionierskich dla giełdy czasach handel rządził się zaskakującymi, z naszego punktu widzenia, prawami. O dopuszczeniu akcji do obrotu na Curb Market decydował trzyosobowy komitet. Aby zostać dopuszczoną, spółka musiała przedstawić odpowiednie dokumenty – dla kompanii górniczej były to na przykład mapy, koncesje, dzierżawy – oraz wpłacić 100 dolarów jednorazowej opłaty. Niejednokrotnie zdarzało się, że członkowie giełdy z własnej inicjatywy kontaktowali się z władzami interesującej spółki z propozycją debiutu.

Nie zawsze jednak spółki były tym zainteresowane. Wtedy broker – mógł być nim nawet członek komitetu dopuszczającego nowe papiery – sam kupował kilkaset akcji upatrzonej kompanii, po czym już jako jej współwłaściciel sam uiszczał 100 dolarową opłatę. W ten sposób spółka mogła zadebiutować na giełdzie bez wiedzy i zgody zarządu i rady nadzorczej.

NYS&EB i Curb Market rozwijały się równolegle, konkurując i uzupełniając się. Dopiero w 2008 roku, już jako NYSE Euronext i American Stock Exchange (Amex), połączyły się w jeden organizm. Papiery notowane wcześniej na Ameksie trafiły na największy parkiet świata jako NYSE Alternext US. 

Swoją współczesną nazwę New York Stock Exchange uzyskała w 1863 roku. W 1896 roku rozpoczęto publikowanie najstarszego indeksu giełdowego Dow Jones Industrial Average, czyli średniej z cen akcji 12 spółek niekolejowych z największą kapitalizacją.  Jest on publikowany do dziś, choć jego wartość informacyjna zmalała wraz ze wzrostem liczby notowanych walorów. Na początku dwudziestego wieku siedziba giełdy została przeniesiona do budynku, który do dziś pełni tę funkcję.  

Wraz z rozwojem giełdy rosła też ilość sprzedawanych i kupowanych akcji, czyli wolumen. Pierwszy raz dzienny wolumen przekroczył milion już w 1886 roku. 10 milionów padło w pamiętnym 1929 roku. W 1982 roku dzienne obroty po raz pierwszy wyniosły ponad 100 milionów akcji. Dalej poszło już całkiem szybko – miliard w 1997, dwa miliardy cztery lata później, pięć miliardów w 2007. Obecny rekord dziennych obrotów padł 10 października 2008 roku – właściciela zmieniły wtedy 7 341 505 961 akcje. 

Co dalej

Rozwój działalności nowojorskiej giełdy wymagał wprowadzania kolejnych udogodnień organizacyjnych i technicznych. Pierwszy centralny system notowań powstał w 1929 roku – można już było kupować akcje przez telefon. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku zaczęto wprowadzać automatyzację i rozliczenia elektroniczne, które z czasem stały się głównym sposobem handlu akcjami, obligacjami i instrumentami pochodnymi.

Fuzja NYSE z Euronextem nie była ostatnim tego typu wydarzeniem. W 15 lutego 2011 NYSE Euronext i frankfurcka Deutsche Boerse ogłosiły zamiar połączenia. W nowej instytucji akcjonariusze niemieckiej giełdy obejmą 60%, a  właściciele NYSE Euronext 40% udziałów. Proporcja ta pokazuje, że w istocie Deutsche Boerse przejmuje giełdę nowojorsko -paryską. Tym samym, wzmocnieniu ulegnie europejska gałąź grupy.