Podziel się  |

Spośród szeregu elementów gwarantujących stabilność i bezpieczeństwo rynku kapitałowego, takich jak licencjonowanie działalności w tym segmencie, czy nadzór nad rynkiem, szczególnie istotny jest mechanizm ochrony aktywów inwestorów w razie niewypłacalności firmy inwestycyjnej.

Takim mechanizmem ochrony jest właśnie System Rekompensat, który zabezpiecza wypłatę inwestorom środków powierzonych firmie inwestycyjnej w przypadku jej upadłości lub niewypłacalności. Dzięki temu wzmacniane jest zaufanie inwestorów do rynku kapitałowego, także w sytuacjach okresowych perturbacji na rynku, które nierozerwalnie towarzyszą całej gospodarce.

Przesłanki utworzenia system

Polski System Rekompensat rozpoczął działalność operacyjną od stycznia 2001 r. Wprowadzony został do polskiego porządku prawnego w ramach implementacji Dyrektywy 97/9/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. – investor-compensation schemes. Stanowi on jeden z mechanizmów ochrony interesów inwestorów, zabezpieczając określoną (z góry ustaloną) wielkość środków powierzonych przez inwestora licencjonowanej firmie inwestycyjnej.

Zasady jego działania zostały pierwotnie unormowane w ustawie” Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi”. Od dnia 1 stycznia 2006 r. System Rekompensat funkcjonuje w oparciu o przepisy Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, zwanej dalej Ustawą o obrocie, która zastąpiła ustawę Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Przywołana dyrektywa nałożyła na państwa członkowskie Unii Europejskiej obowiązek wprowadzenia na ich terytoriach jednego lub kilku systemów rekompensat dla inwestorów, wyłączając jednocześnie możliwość prowadzenia w tych państwach działalności inwestycyjnej przez firmy inwestycyjne nie należące do takiego systemu.

U podstaw przyjęcia Dyrektywy w sprawie systemu rekompensat dla inwestorów legło przekonanie, że ochrona inwestorów i utrzymanie zaufania do systemu finansowego są istotnym aspektem dokończenia budowy i prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.Podstawowe zasady przyjęte w Dyrektywie w sprawie systemu rekompensat dla inwestorów opierają się na następujących założeniach:

• obligatoryjność i powszechność; 
• minimalny pułap rekompensat (20.000 euro);
• zapewnienie szybkości wypłat; 
• terytorialność.

Cel funkcjonowania Systemu Rekompensat

Celem Systemu rekompensat jest dodatkowe zabezpieczenie aktywów inwestorów powierzonych licencjonowanym firmom inwestycyjnym, w przypadku gdy wszystkie procedury ostrożnościowe i systemy nadzoru nad firmami inwestycyjnymi nie są w stanie zapewnić inwestorom pełnej ochrony.

Wymiernym celem funkcjonowania Systemu Rekompensat jest:

• częściowe zrekompensowanie należnych inwestorowi środków pieniężnych zapisanych na rachunkach pieniężnych oraz innych środków pieniężnych należnych inwestorom od domu maklerskiego z tytułu świadczonych na ich rzecz usług, w zakresie czynności objętych ochroną Systemu Rekompensat
•  zrekompensowanie inwestorowi utraconych instrumentów finansowych, jeżeli zostały zbyte bez zgody i wiedzy właściciela rachunku (np. przypadki defraudacji, automatycznego zbycia instrumentów finansowych przez system informatyczny, etc.).

Reasumując, System Rekompensat chroni aktywa należące do inwestorów, zapewniając wypłatę rekompensat w przypadku stwierdzenia niewypłacalności domu maklerskiego.W przypadku niewypłacalności domu maklerskiego, inwestorom przysługują środki prawne zmierzające do pełnego zaspokojenia ich roszczeń, takie jak uczestnictwo w postępowaniu upadłościowym, czy roszczenia odszkodowawcze. System Rekompensat jest mechanizmem posiłkowym wobec podstawo-wych instrumentów zapewniających bezpieczeństwo funkcjonowania rynku kapitałowego w Polsce i obejmuje ochroną przede wszystkim nieprofesjonalnych inwestorów, zabezpieczając ograniczoną kwotę środków powierzonych firmom inwestycyjnym.Uczestnikami systemu są licencjonowane podmioty prowadzące działalność maklerską zobowiązane z mocy prawa do uczestniczenia w Systemie Rekompensat i wnoszenia do niego obowiązkowych wpłat: domy maklerskie, banki prowadzące działalność maklerską oraz banki powiernicze. Do uczestnictwa w systemie zobligowane są także towarzystwa funduszy inwestycyjnych, prowadzące działalność w zakresie zarządzania cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie. Wpłaty uczestników systemu podlegają akumulacji i tworzą masę majątkowa, ze środków której wypłacane są rekompensaty.