Podziel się  |

Nowoczesność systemu giełdowego przejawia się m.in. w pełnej automatyzacji przekazywania zleceń inwestorów oraz zawierania transakcji. Bardzo ważną cechą systemu jest tzw. otwarta architektura, która umożliwia jego integrację z systemami komputerowymi w domach maklerskich. Z kolei elastyczność systemu pozwala na szybkie dostosowanie się do zmiennych potrzeb związanych z organizacją obrotu. System notowań to inaczej mówiąc kilka programów komputerowych, które ściśle ze sobą współpracują. Każdy z nich – zwany popularnie modułem, aplikacją lub systemem – jest odpowiedzialny za pewną część funkcjonowania giełdy.

Do najważniejszych elementów systemu giełdowego zalicza się:

• system notujący – program, który umożliwia m.in.: przyjmowanie i sprawdzanie zleceń składanych przez domy maklerskie, kojarzenie zleceń i zawieranie transakcji oraz przekazywanie informacji o złożonych zleceniach i zawartych transakcjach,
• kalkulator indeksów – czyli program, który na bieżąco oblicza wartości indeksów i przekazuje je do systemu informacyjnego,
• interfejs umożliwiający przekazywanie zleceń z domów maklerskich do systemu notującego,
• system dystrybucji informacji giełdowych – program odpowiedzialny za przekazywanie i rozpowszechnianie drogą satelitarną wszystkich informacji dotyczących złożonych zleceń, zawarcia transakcji, zawieszenia notowań instrumentu finansowego i wiele innych. Informacje wysyłane są jednocześnie do:
  • Komisji Nadzoru Finansowego – instytucji nadzorującej rynek,
  • Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych – instytucji rozliczającej wszystkie transakcje zawarte na giełdzie,
  • agencji informacyjnych i innych dystrybutorów informacji.

Oczywiście, w zależności od statusu odbiorcy informacji, zakres przesyłanych do niego informacji jest różny.

WARSET umożliwia prowadzenie notowań giełdowych w kilku tzw. liniach. 

Notowania ciągłe: dla akcji, praw do akcji (o ile spółka wystąpi z wnioskiem do GPW, aby w tym systemie były notowane jej akcje), praw poboru (o ile akcje, których dotyczą, są notowane w tym systemie), a także certyfikatów inwestycyjnych, obligacji oraz wszystkich instrumentów pochodnych. Jak sama nazwa wskazuje, handel w tej linii odbywa się na bieżąco, w miarę jak napływają zlecenia inwestorów

Pojedynczy fixing: wyłącznie dla akcji i praw do akcji (o ile spółka wystąpi z wnioskiem do GPW, aby w tym systemie były notowane jej akcje) – od 2001 roku żaden instrument nie jest notowany w tym systemie. 

Podwójny fixing: wyłącznie dla akcji i praw do akcji (o ile spółka wystąpi z wnioskiem do GPW, aby w tym systemie były notowane jej akcje). Handel papierami wartościowymi następuje dwukrotnie w ciągu dnia. Żaden instrument finansowy nie może być notowany w więcej niż jednej linii notowań, a więc spółki, które będą notowane np. na pojedynczym fixingu, nie będą uczestniczyły w notowaniach ciągłych.

Przebieg notowań ciągłych

O godz. 8.00 rozpoczyna się faza "Przed Otwarciem", w trakcie której można będzie składać zlecenia na otwarcie bieżącej sesji. Dla kontraktów terminowych zakończy się ona o godz. 8.30, natomiast dla pozostałych instrumentów finansowych o godz. 9.00. Kurs otwarcia ustalany będzie w podobny sposób, jak to jest do tej pory, z tym że dopuszcza się możliwość składania zleceń "Po Każdej Cenie" także przed otwarciem. Należy jednak pamiętać, że w przypadku złożonego zlecenia kupna z limitem PKC zablokowane zostaną środki pieniężne powiększone o 26,5% w stosunku do kursu zamknięcia z poprzedniej sesji (maksymalna zmiana ceny). Nowością będzie publikowanie Teoretycznego Kursu Otwarcia, który z chwilą zakończenia przyjmowania zleceń stawać się będzie kursem otwarcia, Teoretycznego Wolumenu Otwarcia, a także przynajmniej trzech najlepszych ofert kupna i sprzedaży. 

W trakcie notowań ciągłych może dojść do ich zatrzymania. Spowodować to może zarówno transakcja poza "widełkami", jak i zlecenie PKC, które nie może być zrealizowane w całości. Zlecenie powodujące zatrzymanie jest automatycznie anulowane i w ogóle nie jest realizowane. Po anulowaniu przez GPW powyższego zlecenia następuje faza "Równoważenia Rynku ", podczas której przyjmowane są zlecenia i na ich podstawie tworzony jest tzw. "Mini Fixing". W przypadku gdy kurs teoretyczny ustali się w granicach obowiązujących "widełek" po ok. dziesięciu minutach notowania zostaną wznowione, w innym przypadku trzeba będzie zaczekać na zmianę "widełek". 

Uwaga! Aby zlecenie, które powoduje zatrzymanie notowań nie utraciło swojej ważności musi być ponownie złożone! 

O godz. 17.20, rozpoczyna się faza "Przed Zamknięciem", w trakcie której można składać zlecenia na zamknięcie bieżącej sesji. Należy pamiętać, że w tym okresie nie dochodzi do zawarcia żadnej transakcji. Złożone zlecenia uczestniczą w tworzeniu fixingu na zamknięcie publikowanego o godz. 17.30. 

O godz. 17.30 rozpoczyna się faza "Dogrywek". Zlecenia są składane i realizowane po kursie zamknięcia.

Każde zlecenie złożone na kolejną sesję może być wprowadzone do systemu giełdowego dopiero po zakończeniu bieżącej sesji. Do wyceny portfela inwestycyjnego będzie brany pod uwagę kurs zamknięcia, a w przypadku jego nieokreślenia - kurs ostatniej transakcji.

Przebieg notowań jednolitych dla akcji notowanych na podwójnym fixingu

Od godz. 8.00 do godz. 11.00 trwa faza "Przed Otwarciem ", podczas której można składać zlecenia na bieżącą sesję. W tym czasie GPW publikuje Teoretyczny Kurs Otwarcia. 

O godz. 11.00 zostaną opublikowane kursy fixingowe. W nowym systemie może się tak zdarzyć, że kurs fixingowy na danym papierze wartościowym może w ogóle nie zostać określony. W takim wypadku faza "Dogrywka" nie rozpoczyna się. 

Uwaga! W nowym systemie nie ma fazy "Oferty". Kurs, albo zostanie ustalony i papier od razu wejdzie do fazy "Dogrywki", albo nie zostanie określony i obrót w czasie Dogrywki w ogóle nie będzie się odbywał. 

Pomiędzy 11.00 a 11.30 odbywa się faza "Dogrywek".

Każde zlecenie, które zostało złożone z limitem lepszym od kursu fixingowego (kupna wyższym, sprzedaży niższym oraz wszystkie zlecenia PKC) muszą zostać zrealizowane w całości, natomiast zlecenia z limitem równym temu kursowi realizowane będą według kolejności złożenia. Nie ma proporcjonalnej redukcji, ani alokacji zleceń. 

Po zakończeniu fazy "Dogrywek", a więc o godz. 11.30 przyjmowane są zlecenia na drugi fixing. 

Zlecenia na drugi fixing są przyjmowane do godz. 15.00, z tym że do systemu giełdowego nie będą mogą być wprowadzone wcześniej niż o godz. 11.30 (koniec pierwszej dogrywki).

Od godz. 15.00 do godz. 15.30 nastąpi faza "Dogrywek". Po jej zakończeniu będą przyjmowane zlecenia na kolejną sesję. 

Uwaga! Niezrealizowane zlecenia z pierwszego fixingu nie tracą automatycznie ważności i uczestniczą w drugim. Aby zlecenie całkowicie bądź częściowo niewykonane nie uczestniczyło w drugim fixingu należy złożyć dyspozycję jego anulowania!

Transakcje pakietowe

Osobne zasady dotyczą transakcji pakietowych. Transakcje mogą być zawierane w trakcie i poza godzinami sesji. W trakcie sesji transakcja może być zawarta w trakcie sesji jeżeli:

• transakcja dotyczy akcji spółek wchodzących w skład indeksu WIG20, wartość jej musi wynosić nie mniej niż 250.000 złotych, 
• transakcja dotyczy pozostałych instrumentów notowanych w notowaniach ciągłych, wartość jej musi wynosić nie mniej niż 100.000 złotych,
• transakcja dotyczy pozostałych instrumentów finansowych notowanych w systemie jednolitym, wartość jej musi wynosić nie mniej niż 20.000 złotych,
• a maksymalna różnica pomiędzy kursem transakcji a ostatnim kursem danego instrumentu na sesji giełdowej jest nie wyższa niż 10 %.

W przypadku transakcji pakietowych zawieranych poza godzinami sesji giełdowej mogą one zostać również zrealizowane gdy różnica pomiędzy ceną instrumentu finansowego w zleceniu a kursem odniesienia równym średniej arytmetycznej kursów wszystkich transakcji z ostatniej sesji giełdowej, ważonej obrotami, nie jest wyższa niż 40%. 

W uzasadnionych przypadkach, za zgodą Zarządu Giełdy transakcja pakietowa na 5% papierów wartościowych wprowadzonych do obrotu giełdowego może być zawarta na innych warunkach niż opisane powyżej. W tym przypadku oprócz złożenia zlecenia należy również dołączyć uzasadnienie.

Transakcje pakietowe mogą być również zawierane na instrumentach pochodnych. Obowiązują dla nich takie same ograniczenia wahań kursów jak dla transakcji zawieranych na sesji giełdowej.Minimalny oraz maksymalny wolumen transakcji pakietowych dla instrumentów pochodnych wynosi:

Tekst powstał na podstawie publikacji Giełdy Papierów Wartościowych i Domu Maklerskiego BOŚ S.A.