Podziel się  |

Pod koniec 2005 roku, na ponad dwa lata przed śmiercią, 83 - letni John Templeton napisał do rodziny i najbliższych przyjaciół krótki list, swoiste memorandum inwestycyjne, o którym świat dowiedział się dopiero w 2010 roku. A szkoda, bo być może wcześniejsze upublicznienie przemyśleń jednego z największych guru giełdowych zeszłego stulecia szerzej otworzyłoby oczy ekonomistów i polityków na to, do czego dojrzewa sytuacja w gospodarce, a zwłaszcza na rynku finansowym. Diagnoza Templetona była bowiem jednoznaczna: - Zbliżamy się do szczytu prosperity gospodarczej. W USA rośnie bańka na rynku nieruchomości, coraz poważniejszy staje się też problem zadłużenia państwa i obywateli. Grozi nam gwałtowny spadek wartości i wyceny aktywów finansowych. Przed upływem pięciu lat w USA i wielu innych krajach dojdzie do ogromnego finansowego chaosu - zapowiadał. W tym czasie amerykańskie banki wciskały kredyty hipoteczne nawet bezrobotnym, finansiści tworzyli na ich bazie skomplikowane instrumenty finansowe i zalewali nimi świat, a obywatele i inwestorzy płacili niebotyczne ceny za nieruchomości i akcje. Boom gospodarczy i giełdowa hossa wchodziły w fazę euforii.

Dla Templetona, który zaczął kupować akcje już przed II wojną światową, a doświadczenia inwestycyjne zbierał podczas kilku długoterminowych cykli koniunktury, była to sytuacja wręcz modelowa. Nie raz powtarzał, że hossy rodzą się z pesymizmem, wzrastają na sceptycyzmie, dojrzewają na fali optymizmu, a giną od euforii. Na tym zresztą opierała się przez dziesięciolecia jego strategia inwestycyjna, przynajmniej jeśli chodzi o wybór momentu do napełniania portfela akcjami bądź ich odsprzedawania. Można ją określić jako strategię gry przeciw rynkowi, a także przeciw tłumowi, jeśli rozumieć przez to pospolite ruszenie inwestorów, ale i większości analityków, także ulegającym instynktom stadnym i dopasowującym swe opinie do sytuacji na rynku. Powtarzał do znudzenia, że okresy największego pesymizmu na rynku to najlepsza pora na przemyślane zakupy, a skrajny, bezkrytyczny optymizm powinien być ostatnim dzwonkiem do pozbycia się akcji. Przekonywał też, że jednym z najlepszych sposobów poszukiwania okazji na rynku jest kupowanie tego, co w popłochu sprzedaje większość inwestorów.

Tę strategię gry przeciw rynkowi John Templeton zastosował po raz pierwszy już jako 26-letni młodzieniec, który po studiach menedżerskich i finansowych na Yale i Oxfordzie trafił do firmy maklerskiej na Wall Street. Było to kilka miesięcy przed wybuchem wojny w Europie i w dołku koniunktury gospodarczej w USA, gdy inwestorzy wyprzedawali akcje w panice i za bezcen. Za pożyczone od szefa 10 tys. dolarów kupił po 100 akcji wszystkich spółek na giełdzie nowojorskiej, które wyceniane były poniżej 1 dolara. Jedna trzecia tych spółek zbankrutowała, ale notowania pozostałych, które zyskały na wojennym i powojennym boomie gospodarczym, wystrzeliły w niebo i zwielokrotniły kapitał Templetona. Po latach przyznawał, że takie rzucanie wyzwania rynkowi miało więcej wspólnego z pokerem, grą w którego finansował zresztą po części swe studia, niż z poważnym inwestowaniem. Dlatego w późniejszych latach stawiał już na skrupulatną kalkulację ryzyka, która stała się jednym z jego największych atutów jako szefa funduszu inwestycyjnego Templeton Growth Fund, jednego z najsłynniejszych funduszy na świecie.

Ten założony w 1954 roku fundusz powierniczy (mutual fund), dzieło życia Templetona, już w ciągu roku zebrał od klientów prawie 300 mln dol. 38 lat później, gdy przechodząc na emeryturę odsprzedawał swój sztandarowy fundusz grupie Franklin Financial, jego aktywa sięgały 30 mld dol. W całym tym okresie Templeton Growth Fund miał średnioroczną stopę zwrotu bliską 15 proc., o jedną trzecią wyższą niż przeciętny wzrost jednego z głównych indeksów Wall Street, S&P 500. Trudno o lepsze potwierdzenie skuteczności strategii gry przeciw rynkowi, którą z powodzeniem stosował w czasie największych zawirowań giełdowych drugiej połowy XX wieku. By wspomnieć o pierwszym kryzysie azjatyckim w 1987 roku czy bańce internetowej końca wieku (nadal był inwestorem mimo emerytury), przed pęknięciem której opróżnił portfele swych funduszy z akcji większości tzw. dotcomów.

Wypatrując najdogodniejszych momentów do zwiększania bądź zmniejszania zaangażowania w akcje nigdy jednak nie korzystał ze wskazań analizy technicznej, której nie uznawał jako metody inwestowania. Stawiał na wnikliwą analizę cykli koniunktury, a jeśli chodzi o wybór konkretnych spółek był zdeklarowanym fundamentalistą i zwolennikiem inwestowania w wartość. - W dłuższej perspektywie sukces na giełdzie może zagwarantować tylko podejście fundamentalne, bazujące na badaniu kondycji firm i ich perspektyw - twierdził. Był tu konsekwentny i cierpliwy, inwestując w spółki w wieloletnim horyzoncie, dłuższym nawet niż pełen cykl koniunktury gospodarczej. Statystycy rynku obliczyli, że w portfelu jego funduszy akcje danej spółki pozostawały średnio 6-7 lat. Ale to nie znaczy, że koncentrował się na wąskiej grupie firm czy kilku branżach. Przeciwnie. W portfelu Templeton Growth Fund reprezentowanych było zwykle około tysiąca spółek. Dywersyfikacja aktywów była bowiem jednym z filarów jego strategii inwestycyjnej. - Dywersyfikacja oznacza bezpieczeństwo. Każdy inwestor powinien mieć w portfelu szerokie spectrum inwestycji, aby nie ryzykować postawienia wszystkiego na złą kartę i w złym czasie - przekonywał.

Ale było jeszcze coś, co chyba najbardziej wyróżniało Johna Templetona spośród współczesnych mu menedżerów funduszy inwestycyjnych. Nie bez powodu Templeton Growth Fund nazwano pierwszym na świecie globalnie zdywersyfikowanym funduszem inwestycyjnym. W latach 60. i 70-tych amerykańskie fundusze powiernicze ograniczały się w inwestycjach do rynku USA, incydentalnie tylko kupując brytyjskie, niemieckie czy francuskie blue chipy. Templeton natomiast bardzo szybko wyszedł z inwestycjami poza te przetarte szlaki. Było to zresztą pochodną jego życiowych losów i wyborów. Urodzony w małym miasteczku Winchester w stanie Tennessee, na półmetku życia został obywatelem brytyjskim ( z nadanym przez Elżbietę II tytułem szlacheckim ), a później stał się rezydentem Nassau na Bahamach. Tuż po studniach, w 1936 roku, odbył swą pierwszą, kilkumiesięczną podróż dookoła świata, powtarzając ją potem parokrotnie. Ale podziwiał nie tylko krajobrazy i zabytki. Przyglądał się bacznie gospodarkom, firmom i rynkom Ameryki Południowej, Azji a nawet Afryki. Aby po latach zacząć tam inwestować, szukając tanich spółek o obiecujących perspektywach. 

Nie ma przesady w stwierdzeniu, że to sir Templeton odkrył dla zachodnich inwestorów, w latach 60-tych, rynek finansowy Japonii. A ponad dekadę później dostrzegł potencjał i perspektywy rynków w Singapurze i Hongkongu, dziś zaliczanych do centrów finansowych świata. - Szukając po całym świecie można znaleźć znacznie więcej korzystnych okazji inwestycyjnych niż koncentrując się na rynku amerykańskim - mawiał. Dziwiąc się przy tym, że nawet tak słynni i bogaci inwestorzy z USA jak Warren Buffett koncentrują się w inwestycjach na rynku amerykańskim. - Bądźcie otwarci na świat. Korzystajcie z wolnego, międzynarodowego rynku - apelował. Dobrze, że dziś nikogo już nie trzeba do tego przekonywać. 

Graj przeciwko rynkowi  - artykuł z Newsweeka w wersji pdf